Hele bana şöyle geldi
Şol göz yumup açmış gibi."
diyerek, hareketli ve o nisbetle verimli ömrünü, çekirdek misâl bir
dörtlüğe sığıştırabilen Yunus'un sesi, Anadolu'nun sesidir. Bizim
sesimizdir, hepimizin sesidir. Yunus'la Anadolu dün olduğu gibi
bugün de, beden ve ruh gibi, birbirleriyle sarmaş dolaştır. Biri
birisiz olamazlar.
Yunus'u lâyıkıyla anlatmak ne mümkün? Derya destiye sığar mı? Yunus
anlatmakla biter mi? Katre ummandan haber verir.. Biz de bunu
yapmağa çalıştık. Bir nebze anlatabilirsek, sebep, Yunus'un kendisi
ve ölmez şiirleri sayesindedir. Zaten söyleyeceklerimi
güzelleştirecek olan da budur.
Medine-i Münevvere'de bulunan mühim bir âlimin dediği gibi:
"Büyüklerin tarih-i hayatları okunurken, ulvî menkıbeler söylenip,
aziz hâtıraları anılırken, insan, başka bir âleme girdiğini
hissediyor. Gönlünü, tertemiz sevgi hislerinin ulvî ateşi yakıyor ve
İlâhi feyzi sarıyor.
"Tarih, öyle büyük insanlar kaydeder ki, birçok büyükler, onlara
nisbetle küçük kalır."
Ve bu tesbitini şu dörtlükle perçinliyor âdeta:
"Tarihe şerefler veren erler anılırken,
Yükselmede ruh, en geniş âlemlere, yerden...
Bin rayihanın feyzi sarar ruhu derinden,
Geçmiş gibi, Cennetteki gül bahçelerinden..."
(Tarihçe-i Hayat, İstanbul, 1976 s.7)
Yine O zât-ı muhterem der ki:
"Büyük ve eski bir Arap şairinin, bir beytiyle çok derin bir
hakikatı ifade ettiğini öğrendim:
"Bütün âlemi bir şahsiyette toplamak, Cenab-ı Hakka zor gelmez.."
(a.g.e s.8)
Gerçi o, bu teşhisini, asrın âlimi için söylemiştir. Fakat Yunus
Emre de, kendi asrının kalbi yanık, Allah âşıkı bir şâiridir. O da
bir Asr-ı Saadet Müslümanı gibi yaşamış, bir Sahabe gibi, gönlü,
bütün insanların ebedî saadete kavuşmaları için çırpınıp durmuş, hep
bu uğurda insanın iki cihan saadeti için yanıp tutuşmuştur.
Yunus Emre de, gecelerin çok karardığı bir zamanda gelmiş, çok
kararan gecelerin yakın olan aydın sabahlarını müjdelemiştir. Yunus
Emre de "dağlardan daha sağlam, denizlerden daha derin, semalardan
daha yüksek ve geniş olan iman" (a.g.e. s.9)ıyla halkın kararan
ufuklarını aydınlatmış, sönen ümitlerini alevlendirmiş, korkuya
dönüşen yarınlarını emniyete almıştır. Kalbinin feryadını, ruhunun
münâcâtını önce kendine sonra halka duyurmak için Anadolu'yu
arşınlayıp durmuş, bitmek tükenmek bilmeyen bir azim ve enerjiyle
halkın yüreğine soğuk sular serpmiştir.
Karanlık gece dalgalarını andıran, korkunç hâdiselerin cereyan
ettiği Anadolu'nun dört bir tarafını Moğal zulmü sardığı, devlet
otoritesinin azaldığı, fitne-fesat ve tefrika dalgalarının dağlar
gibi ortalığı kapladı, o tehlikeli ve buhranlı günlerde, âdeta
yatağından fırlayan bir arslan gibi, yanardağları andıran bir
kükreyişle, mânevî cihad meydanına atılmış:
"Kasdım budur şehre varam
Feryâd u figan koparam!"
diyerek, bütün rahat ve huzurunu bu mukaddes dâvâ uğruna feda
etmiştir.
Yunus'un Hayatı
"Yunus Emre'nin ne zaman, nerede doğduğu, nasıl yaşadığı ve nerede
öldüğü kesin olarak bilinmemektedir." (Selâhaddin Yaşar, Yunus Emre,
İstanbul, 1984-İkinci Baskı- s.5)
Adeta, zuhurunun şiddetinden, şahsiyet ve hüviyeti meçhuliyete
bürünmüştür. 'Horasan Erenleri'nden bir aileye mensup olduğu, bu
ailenin Sivrihisar yakınlarındaki Sarıköy'e yerleştiği ve Yunus'un
da XIII. yüzyılın ikinci yarısında burada dünyaya geldiği tahmin
edilmektedir." (a.g.e. s.10)
Aslında mânâ erlerinin altın halkasına mensup olup, Allah'ın bir
lûtfu olarak, bu topraklardan fışkırmış, Hakkı kaldırıp yüceltmeyi
dâva bilmiştir. Çünkü bu dâva büyük.. Bu dâva yüksek.. Rastgele
omuzlara tevdî edilemiyecek kadar mukaddes mi mukaddes..
Yunus da, büyük mânâ erleri gibi, dikkatleri şahsında değil,
yazdıkları dâva üstünde toplamak, şahsiyetini kudsî davasına gölge
yapmak istemediği için, hüviyetini nazara vermemiştir.
Bununla beraber, "Beyazit Devlet Kütüphanesinde bulunan bir
mecmuadaki ifadelerinden, şairin 1240 veya 1241 yılında doğduğu
anlaşılmaktadır." (a.g.e. s.10) Yunus Emre'nin Karaman'lı olduğuda,
ihtimal dahilindedir. (a.g.e. s.11)
XIII. Milâdî yüzyılda yâni bundan 700 yıl önce, Anadolu ruhi, siyasî
ve sosyal bakımdan yeni bir mayalanma ve yoğrulma çağının
başındaydı. Üstelik Batı'dan gelen ve aralıklarla bir kaç yüz yıl
süren haçlı, sonra, Doğu'dan gelen Moğal akını, Anadolu'yu ve
Anadolu insanının aklını ve kalbini allak bullak etmiş, dış savaş
bitince, iç savaş başlamıştı. (Sezai Karakoç, Yunus Emre, 2. Baskı,
İstanbul 1974 s.7)
Elbette kıştan sonra bir bahar olacaktı... Çünkü gecenin en karanlık
zamanı, sabaha en yakın olan zamandır.. Ve büyük insanlar, ancak bu
zamanlarda zuhur ederdi. Çünkü en büyük yıkım, en büyük yapımı
gerektirecekti...
İşte böyle bir atmosferde Yunus, mektebe başlamıştır. "Devrinin
tekke, tarikat, mektep-medrese gibi bütün irşad ve fikir yuvalarını
dolaşmış, hepsini bütün yönleri ile tetkik edip, faydalanma fırsatı
bulmuştur." (Selâhaddin Yaşar, Yunus Emre, İstanbul, 1984 -İkinci
Baskı- s.13)
Medreselerde öğrendiği dil ve ilmi, tekkelerde amel ve ilham hâline
getiren Yunus, bu ilim ve ilhâmın imtizacıyla yücelmiş ve devrin
maddî-mânevî yaralarına çare aramaya başlamıştır.
Mescidde medresede çok ibaret eyledim.
Işk adına yanuban ondan hâsıla geldüm.
(a.g.e. s.13)
İlmin yardımı ile Allah'ı bulup, mârifetullaha ulaştıktan sonra,
"Aşık ma'şuk birdür bile, ışkdan gelür her söz dile
Biçare Yûnus ne bile, ne kara okıdı ne ak."
diyerek, okuduklarını bir kenara bırakmış, gönlüne dolan sevgi ve
muhabbete bakarak,
"Ne elif okudum ne cim, varlığındadır kelecim
Gönül kitabından okur, eline kalem almadı."
gibi beyitlerinde de görüldüğü gibi, kalbî ilhamla kâinat kitabını
okumaya başladıktan sonra, kalemle ilim tahsil etmeyi bırakmıştır.
(a.g.e. s.13)
"Ne ilmüm var, ne tâatüm
Ne gücüm var, ne tâkatum
Meğer senün inâyetün
Kıla yüzümü ak çalabum."
diyerek, her hâli ile aczini anlamış ve çareyi Allah'a sığınmakta
bulmuştur. (a.g.e. s.14)
Yunus, pek geçim sıkıntısı çekmemiştir. Hattâ tahsile devam ederken,
evlenip çoluk çocuk sahibi olmuştur:
"Bundan dahı virdün bize, ol huriyi çüft ü halâl
Andan dahi geçti arzum, azmüm sana kaçmağ-i çün."
(a.g.e. s.14)
Fakat hiçbir şey Yunus'un idealini söndürememiştir. Çünkü Yunus,
devletsizliğin, istikrarsılığın, ırz ve nâmus endişesinin ne demek
olduğunu çok iyi idrâk ederek, asrın âliminin "Mekke'de olsam,
Anadolu'ya gelirdim." dediği gibi
"Bunca varlık var iken
Gitmez gönül darlığı." diyerek, dünyası kararan insanların, hiç
değilse âhiretini aydınlatabilmek için, ıztırablı ve çileli, fakat
semereli bir hizmet hayatanın içine girmiştir. (a.g.e. s.14)
Zaten zemin hazırdı. Anadolu'da ihtiyaç ve zaruret lisaniyle, fiilî
bir dua yapılıyordu. Yunus'un zuhur etmemesi mümkün değildi.
Birçok yer dolaştıktan sonra, kendisini tatmin edecek mânâyı
Konya'da bulmuş, Mevlânâ'nın sohbet ve zikir meclislerine
katılmıştır.
"Mevlânâ Hüdâvendigâr bize nazar kılalı
Anun görklü nazarı gönlümüz aynasıdır."
Yunus, Mevlânâ'nın mübarek ve müşfik bakışlarında, bir ayna gibi
kendi gönlünün genişliğini ve temizliğini görerek, kemâle erdiğini
anlamış, kendisini, onun hitap ettiği sahanın dışındaki insanları
irşadla vazifeli hissederek yola çıkmış, sesi tarlada, bahçede
çalışan yorgun insanlara moral verirken, kendisi ıssız dağlardaki
kimsesiz insanlara yoldaş olmuştur. (a.g.e. s.15)
Kısaca Mevlâna havassa, Yunus ise avama karşı kendilerini vazifeli
bilmişler, iki koldan halkı aydınlatmaya koşmuşlardır. Zaten her
ikisi de, kesbî olmakla, beraber vehbîdirler, yani söylemişler,
söylettirilmişlerdir. Nitekim okudukça bıktırmamaları, bunun
delilidir.
"Fakat irşadda ihlâstan ziyade bir tarikata intisap arayan, zamanın
yaygın bir anlayışına karşı.
"Dervişlik dedikleri hırka ile taç değil
Gönlün derviş eyleyen hırkaya muhtaç değil"
diyerek, herhangi bir tarikata mensup olmayıp, hırkasını giymeden
dervişliğe yükselmiş, kendi kendisine hem mürid, hem mürşid
olmuştur." (a.g.e. s.15)
Asrın âlimi gibi, zaman tarikat zamanı değil, imanı kurtara
zamanıdır. Tarikatsız Cennete girilir, fakat imansız girilmez.
Tarikat meyva, iman ekmek gibidir, meyvasız yaşanır, ekmeksiz
yaşanmaz, düşüncesiyle hareket etmiştir.
"Fakat bir insanın kendi kendisini irşad ettiğini anlatması çok
zordur. Yunus bu zor işi,
"Bu dervişlik berâtın okumadı müftiler
Anlar ne bilsün ânı bu gizli bir varakdur."
beyti ile ancak o hâlden anlayanların hissedebileceği bir şekilde
dile getirilmiştir. Fakat irşadla mükellef olduğu insanlar
umumiyetle ümmî olduklarından, Yunus, onları daha iyi irşad için bir
mürşide bağlandığını göstermesi gerektiğini anlamıştır.
"Gönlüne dolan ve kendisini irşad eden İlâhî Kelâm, 'Rabbimiz,
Mâbudumuz, ibadet ettiğimiz Allah' mânasında kullandığı 'Tapduk'
sıfatı ile perdeleyerek, gönülleri şahsına değil, Allah'a
rabtetmiştir.
" "Nitekim bir başka ilâhisinde,
"Biz taliblerüz her dem ışk sabakın ekıduk
Çalab müderris bize, ışk hod medresedir"
diyerek bu hakikati daha açık bir dille ifade etmiştir. Yunus'un:
"Yunus eydür er kulıyam Tapduğumuz dost yüzüdür
İşbu söze inanmayan ide-bilsün itdüğini"
*
"Tapduğa secde kıl sen
Sana vuslat gerek ise "gibi, Divan'nda on beş yerde geçen bütün
Tapduk kelimeleri, Allah mânasında kullanılmıştır." (a.g.e. s.16)
Zaten Yunus'u hakikat âlemine ulaştıranda bu ilâhî sevgidir.
"Yunus Hakk'a bilişeli, can u gönül virişeli
Şol Tapdug'a irişeli, gözlerimizi açar oldum"
şeklinde ifade ettiği gibi Yunus kalb gözünü açmış ve artık bam
başka bir iklim seyreder olmuştur.
Bu, Yunus'un gönlündeki duygu ummanını taşırmaya yetmiştir.
"Taştın yine deli gönül
Sular gibi çağlar mısın?
Aktın yine kanlı yaşım
Yollarımı bağlar mısın?"
Artık hiçbir bağ tanımadan yola düşmüş ve gidebildiği yere kadar
kendisi gitmiş, erişemediği yerlere,
"Geh eserem yeller gibi
Geh tozaram yollar gibi
Geh akaram seller gibi
Gel gör beni ışk n'eyledi"
diyerek, insan üstü bir gayret harcamış, kalbine dolan hakikatleri,
yani Allah aşkını, Peygamber sevgisini ve İslâm inancını, muhtaç
gönüllere nakşetmeye başlamıştır.(a.g.e. s.17)
Anadolu'nun hâli ile hallenip dili ile dillenen Yunus, bir yandan,
"Dağlar ile taşlar ile
Çağırayım Mevlâm seni
Seherlerde kuşlar ile
Çağırayım Mevlâm seni"
gibi ilâhilerle mevcudatın dillerine tercüman olup, onların zikir
halkalarına katılarak hislerini hassas gönüllere aktarırken, diğer
yandan maddî-mânevî hiçbir değer tanımadan herşeyi yok eden Moğol
zalimlerini yermiştir.(a.g.e. s.17)
"Işkın çeri saldı benim gönlüm ivi iklîmine
Canımı esîr eyledün n'ider bana yağı Tatar"
diyerek, onların herşeyi yıkmalarına rağmen, gönüldeki Allah
sevgisine dokunamıyacaklarını, onu yıkmaya güçlerinin yetmeyeceğini
ifade etmiştir. Fakat Moğolların yalnız bu dünyaya zarar vermelerine
karşılık, nefsin, insanı ebedî helâkete götüreceğini, onun için,
insanın nefsine yenilip imanını kaybetmemesi gerektiğini belirtir.
Çünkü büyük cihad, nefsle yapılandır. Zira, şehitlik ve gâzilik
saadet, nefse yenik düşmek ise ebedî felâket getirir. İmanını
kaybeden insanın bunu hiçbir kazançla telâfi edemeyeceğini
bildiğinden,
"Ol budakta biter iman, iman bitse gider güman
Dün u gün işüm budur heman nefsüme bir Tatar oldum."
beytinde de görüldüğü gibi, fikir ve düşüncelerini önce kendi
nefsinde tatbik etmiş, ancak ondan sonra insanlara tavsiye edip
örnek olmuştur. Çünkü nefsini ilzam etmeyen başkasını ilzam edemez.
Zira bu tatbik şekli büyüklüğün nişanıdır.
Yunus'a göre, imanı kaybetmemenin tek şartı onu devamlı ibadetlerle
takviye etmektir. Onun için,
"Müsülmânam diyen kişi şartı nedür bilse gerek
Tanrınun buyrugın dutup beş vakt namaz kılsa gerek"
diye insanlara asıl vazifelerini hatırlattıktan sonra, "Namaz dinin
direğidir, hadis-i şerîfinden hareketle
"Namaz kılmayana sen Müslümandur dimegil
Hergiz Müslüman olmaz bağrı dönmüşdür taşa"
demiş ve Müslümanları değerlendirmekte namazı ölçü olarak kabul
etmiştir.
Mevcudatın zikrini kendisi dinlediği gibi, diğer insanlarında
dinyelerek onların başı boş, gayesiz şeyler olmadığını, Yaratıcıya
ibadet ve tesbihte bulunduklarını anlamalarını isteyen Yunus,
"Kuşlar ile turgıl bile kıl namazun imam ile
Yalvar günâhun gel dile tanla seher vaktında dur
Okına Kur'ân u Yâsin kulak urup dinleyesin
Tağca günâhun yuyasın tanla seher vaktındadur"
gibi beyitlerle insanları seher vaktinde ibadete çağırmış ve onların
her türlü endişe ve korkulardan ancak ibaretle kurtulabileceklerini,
"San'atun yiğreği gün namaz imiş hoş bîşe
Namaz kılan kişide olmaz yavuz endîşe"
sözleri ile hatırlatmıştır.(a.g.e. s.18-19)
İstikbali gözle görür gibi bilen bu velî şâir, zamanla hakkında
yapılacak yanlış ve kasıtlı yorumlara meydan vermemek, gelecek
nesillerin, fikirlerini doğru şekilde anlayıp tatbik etmelerini
sağlamak için,
"Ben oruç namaz içün süci içdüm esridüm
Tesbih u seccadeyiçün dinledüm çeşte kopuz
Bana namaz kılmaz diyen ben kılarum namazumı
Kılur-ısam kılmaz-ısam ol Hak bilür niyâzumı
Abdestümüz namazumuz doğruluktur tâatumuz
Işka bağladuk safumuz safumuzdan kim ayura"
gibi beyitlerle, eserlerinde iman, ibadet ve itikadını ortaya koymuş
ve muammalaşan hayatına rağmen itikadında ihtilâfa yer vermemiştir.
(a.g.e. s.19)
Yunus'un gayesi, yalnız ilmi veya aşkı seçmek değil, bir insanda
ikisini birleştirerek aklı ve gönlü nurlandırmaktır. Bunun için de,
ilmin vazifesi, insanı, Allah'a götürmek, akılda şüphelerin
barınmasına meydan vermemektir.
Bu görüşünü,
"İlim ilim bilmekdür
İlim kendin bilmekdür
Sen kendüni bilmezsin
Ya nice okımakdır"
şeklinde ifade eden Yunus,
"Okımakdan mânâ ne kişi Hakkı bilmekdür.
Çün okıdum bilmezsin ha bir kurı emekdür"
sözleriyle de belirttiği gibi, insana Allah'ı bildirmeyen ve
buldurmayan ilmi mânâsız görmüş ve ilgilenmemiştir.
"Alimler kitap düzer karayı aka yazar
Gönüllerde yazulur bu kitabun sûresi"
sözleri ile de âlim-câhil herkesin nazarını gönüllere ve kâinatı
tefekküre çekmeye çalışmış, bunun için de her zaman olduğu gibi yine
Kur'an'ı esas almış,
"Eğer yerdeki ağaçlar kalem olup, denizler mürekkep olsa, Cenab-ı
Hakkın kelimatını yazsalar, bitiremezler" şeklindeki Kur'anî hitabı,
(Bu cümle Kehf sûresi 109. âyetin meali sayılabilir.)
"Ben bir kitap okıdum kalem ânı yazmadı
Mürekkep eyleyeydüm yitmeye yidi deniz"
diyerek nazmen terennüm etmiştir. (a.g.e. s.20-21)
Bütün semavî dinlerin gayesinin insana bu ilham ve ihata
kabiliyetini ve imanı vermek olduğunu bilen Yunus,
"Dört kitabun ma'nisin okudım tahsil itdüm
Işka gelicek gördüm bir uzun hece imiş"
beytinde insanları Allah'a götüren aşk yolunun, biraz uzun, zahmetli
ve çileli bir yol olduğunu anlatmak istemiştir. (a.g.e. s.22)
"Gezdim Urum ile Şamı,
Yukarı illeri kamu."
gibi şiirleri ile bugünkü Anadolu, Suriye, Kafkasya, Azerbaycan gibi
yerlere gidip, gerek konuşmalar ve vaazlarla, gerekse ilahilerle
insanların gönlüne Allah inancını yerleştirmeye çalışmıştır.
"Varduğumuz illere şol safa gönüllere
Halka tapduk mânâsın saçduk elhamdü lillah"
gibi sözlerinden, irşad vazifesinde başarılı olduğu anlaşılmaktadır.
Gittiği her yerde, insanlar onun imân ve sevgi dolu gönlü etrafında
hâllenmiş olmalı ki, bu sevgi halkasını kırmaya çalışanlara hitaben,
"Adımız miskindir bizim, düşmanımız kindir bizim
Biz kimseye kin tutmazuz kamu âlem birdir bize."
"Ben gelmedüm dâ'vi içün, benim işum sevi içün
Dostum evi gönüllerdir, gönüller yapmağa geldim"
diyerek gayesinin gönlü yıkmak değil, kırgın gönülleri Allah sevgisi
ile yapıp onlara güzellik ve sevgiyi nakşetmek olduğunu ortaya
koymuştur
Çünkü Yunus'a göre,
"Gönül Çalab'un tahtı, Çalab gönüle baktı
İki cihan bedbahtı, kim gönül yıkar ise."
Yâni, Allah sevgisi ancak insanın gönlünde barınabilir. Gönül yıkan
insan onun için, iki cihanda da bedbaht olacaktır.
Uzun ve hizmet dolu bir ömür süren Yunus Emre,
"Miskin Yunus ko sözünü, toprağa urgıl yüzünü
Toprağa düşmiyen dâne, âhir yine bitmez imiş"
diyerek artık hizmetinin ve meşakkatinin tamamlanmak üzere olduğunu,
ebedî âlemde dirilebilmek için, bir dâne gibi toprağa düşmenin
gerektiğini anlamış.
"Gelin tanışuk idelüm, işin kolayın tutalum,
Sevelim sevilelim, dünya kimseye kalmaz"
şeklinde âdeta vasiyetini terennüm etmiştir. Nitekim dünya kimseye
kalmadığı gibi Yunus'a da kalmamış ve bir ömür boyu tekrar ettiği,
"Ya elim al kaldır beni
Ya vaslına erdir beni"
duası kabul olmuş olmalı ki, dünya durdukça duracak bir ihlâs ve
samimiyetle,
"Biz dünyadan gider olduk
kalanlara selâm olsun
Ardımızdan hayır dua,
kılanlara selâm olsun"
diyerek gönül dostları ile vedalaşmış
"Bir garip ölmüş diyeler
Üç günden sonra duyalar
Soğuk su ile yuyalar
Şöyle garip bencileyin"
sözleriyle, ardından gösterişli törenler yapılmaması gerektiğini
hatırlatarak, dünyadan birşey istemediğinden, kendisinden dünyalık
dilek ve isteklerde bulunulmaması için, ölmesine rağmen hayata
hükmeden bir velâyetle mezarını gizlemiştir.
Ardından binlerce ilâhî dolu bir divan, 573 beyitlik bir mesnevî,
dünya durdukça imanlı gönülleri inşiraha getirerek yaşayacak bir
sevgi bırakarak 1320-(1321) tarihinde, 82 yıllık gurbet
yolculuğundan sonra, asıl vatanına irtihal eylemiştir.(a.g.e.
s.22-24)
Kardeşlik
"Hakkı gerçek sevenlere
Cümle âlem kardeş gelir"
Mü'minler yâni inananlar kardeştir.. Doğuş değil oluş asıldır..
Kabil ve Habil aynı ana babanın evlâtları, doğuşları aynı ama
oluşları yüzünden biri Cehennem'de, diğeri Cennet'te.. Nuh (a.s.)ın
oğlu Kenan, doğuşu yüzünden değil, oluşu yüzünden dalgalar arasında
gark olup ebediyyen Cehhennemlik oldu.. Bilâl-i Habeşî, Habeşli
köle... Oluşu yüzünden ebediyyen Cennetlik olduğu gibi, hâlen de ve
Kıyamet'e kadar da yâdediliyor.. Selmân'ı Farisî, Fars'lı Selman,
Süheyl-i Rumî, Rum'lu, o zamanki Bizanslı Süheyl-oluşlarıyla
kazandılar, doğuşlarıyla değil...
İslâm da, aynı doğuşta, aynı yerde olanların değil, aynı oluşta
olanların kardeş olduğunu söylüyor, bunun için hitaplar 'eyyühennas,
ey nas, ey insanlar' diye başlamaktadır. Bunun içindir ki, asrın
büyük âlimi: "Din, dil bir ise, millet birdir. (Dikkat edelim.) Din
bir ise, millet yine birdir." diyor. Çünkü bütün insanlar Allah'ın
kulu, ama Allah'ın rızası, kendisini tanıyanlaradır.
Aynı birlerin etrafında kenetlenenler gerçek birliği teşkil ederler,
yalçın bir kaya gibi sağlam ve dayanıklı olurlar.. Aynı birlerden
mahrum olanlar ise kum yığını gibidirler.. En ufak rüzgârda târümâr
olur dağılırlar.. Nedir bizi oluşta birliğe götüren birler? Nedir
mi? Bizim Allahımız bir, Peygamberimiz bir, kitabımız bir,
mihrabımız bir, minberimiz bir, kıblemiz bir, isimlerimiz bir,
Bayrağımız bir, Bayrağımızdaki hilâlimiz bir, Devletimiz bir.. Bir
bir sayısız birler birliğimizin nişaneleri ve tapuları hükmündedir..
İhtilâflarımız, arızîdir, muvakkat ve geçicidir ve çakıl taşları
hükmündedir. Uhud dağı mesabesindeki bizleri kardeş yapan sayısız
birler, çakıl taşlarına feda edilmez ve edilmemeli.. Yoksa -Allah
etmesin- imamesinden kopmuş tesbih taneleri gibi, darmadağın oluruz.
Ve indellah mes'ul oluruz..
Unutmayalım ki, toplu vurdukça yüreklerimiz onu top sindiremez..
Aramıza tefrika girdiği takirde ise, işte felâket asıl o zamandır.
Bu öyle büyük ve veballi bir tehlikedir ki, büyük İslâm mücahidi ve
İttihad-ı İslâm'ın bizdeki en gayûp hâdimi Yavuz Sultan Selim Han,
milletin ihtilâfa düşmesinden öyle endişe etmiş ki, bu acıyı daha
ölmeden önce, kerametvârî bir şekilde- hissetmiş.. Milletin
dikkatini birlik ve beraberliğe çeken şu mısraları söylemekten
kendisini alamamıştır:
"İhtilâf u tefrika endişesi
Kûşe-i kabrimde hattâ bîkarar eyler beni
İtihatten savlet-i a'dâ-yı def'a çaremiz
İttihat etmezse millet, dağdar eyler beni."
Evet Aziz Millet Efrâdı. Birlik ve beraberliğin kıymetini
bilmeliyiz. Çünkü Osmanlı, küffâr karşısında muvaffak olmanın ilk ve
baş şartı olarak görmüş ve bunu iki buçuk asırlık bir zamanda ancak
gerçekleştirebilmiştir. Osman Bey'le başlayan bu gayret ve faaliyet,
Mehmet Çelebiyle devam etmiş, Yavuz'la noktalanmıştır.. Bugünkü
millî hudutlarımız Yavuz'un 1514 Çaldıran ve 1517 Ridaniye
zaferleriyle gerçekleşmiştir.
Aziz Millet. Bilirsiniz yapma zor, yıkmak kolaydır. İki yüz yılı
aşkın bir sürede gerçekleşen ve devam eden birlik ve
beraberliğimizin kıymetini bilelim. Ve irtibatsız ittihad olmaz
deyip, birbirimizle daha çok kaynaşalım.. Koca Yunus'un dediği gibi
"Sevelim sevilelim. "Oluştaki kardeşliğimizi bozarak, düşmanı
sevindirmeyelim. Allah'ı da karşımıza almayalım.. Çünkü bizzât Allah
"Mü'minler kardeştir" diyor..
Birbirimize karşı eksiklerimiz, noksanlarımız olabilir.. Bunlar
arızîdir giderilir.. Ama hiçbir şey, hiçbir sebep kardeşliğimizi,
oluştaki bütünlüğümüzü bozmak için sebep olamaz, ileri sürülemez..
Aziz milletin, bizler doğusuyla, batısıyla, güneyiyle kuzeyiyle
yekvücutuz.. Şu karışık hâdisât dalgaları içinde aynı gemideyiz.. Ya
hep beraber yaşarız, ya hepberaber batarız. Ortası yok bunun.. Fakat
ümitsizliğe mahal yok.. İnşaallah on asırdır birlikte yol aldığımız,
hâdisat dalgalarını arşınladığımız bu vatan gemisinde yine Kıyamete
kadar yol alacak, kader birliği edeceğiz..
Benim buna inancım tamdır. Bu devlet ve bu milletsiz bir dünyâ
düşünemiyorum.. İşte dünyanın kıyameti asıl o zamandır diyorum ve bu
inancıma beyit, çok güzel bir şekilde tercüman oluyor: